Gaur partekatzen dizuegun topaketa diseinuzko aterki baten saltzailearekin da, Laura deituko dioguna. Iragarkian aterki guztiz arrunta zirudiena, Bilboko bezalako haize girorako bereziki diseinatutako aterki berezi samarra izan zen: duen gezi formak buelta ematea eragozten du.
Lauraren ustez, diseinuak gauza desberdinekin du zerikusia, “gauza deigarriekin, arrunta denak ez baitizu atentzioa ematen, baina desberdina denak bai”, saltzen zuen aterkiak bezala. Gauza guztiek dute diseinua, batzuek atentzioa ematen dizute, baina beste batzuek ez. Diseinua sormenarekin eta originaltasunarekin ere lotzen zuen.
Harritu gintuena zera izan zen, aterkiaren funtzionaltasun argia izan arren,ezin izan zuen behin ere ez erabili, zein ederra zen ikusita. Gure buruari galdetzera garamatza, estetikak funtzionaltasuna geldiaraz al dezake batzuetan? Aukera berezietarako baxera polit hori bezala, azkenean inoiz erabiltzen ez dena.
Laurarekin ere esperientziez hitz egin genuen, berarentzat diseinu on bat lagundua eta gogoangarria da. Bere kasuan, amarekin egindako bidaia bat gogoratu zuen. Nire ama ez zen inoiz hegazkinez ibili… Ni berriz bai, baina nire amaren aurpegia ikustea, ez dakit, harrigarria izan zen. Primeran pasa genuen, bi ume bezala ibili ginen, eta asko gogoratzen da bidaia hartaz. Gaur bere urtebetetzea da eta gogoratu egin du. Horren ondorioz, zerbait esperimentatzen duzun lehen aldietako magiari buruz hausnartu genuen, eta zein polita den norbaitekin partekatutako esperientziak gogoratzea.
Baina produktuez eta esperientziez haratago, Laurarentzat hezkuntza izan daitekeen diseinurik handiena da, eta horrek zera pentsatzen utzi zigun: nola birdiseinatu genezake hezkuntza-sistema etorkizunean gizarte hobea sortzeko?
Hausnarketa horrekin eta aterki berri batekin, agur esan genion Laurari.
PD: Diseinatzen dituen tortillen fanak gara 😉
Gaurkoan, diseinuko kriseilu baten saltzaileari egin genion elkarrizketaren inguruko informazio gehiago dakarkizuegu. Nahiz eta eguna gure alde ez egon, zaparrada bigarren mailan gelditu zen, Aitorrek, horrela deituko diogu, diseinuaren inguruan zuen pertzepzio magikoan murgildu ginelako.
Esan digunez, kriseilua bere bizitzako etapa bateko istorioa da, non alderdi sentsorialak bilatzen zituen, nahi zuenarekin partekatzeko. Wallapopeko saltzaile profesionala da, 600 objetu baino gehiago saldu baititu, “une horretan neu nengoen etapan etapan dagoen jendearekin egiten dut topo. Polita da, gustatzen zait” dio. Obejektuak bizitzaren etapa bati lotuta daudela dio, ez bizitza osoari, eta zerbaitez desegiteak aukera ematen duela berriari lekua uzteko.
Diseinuaren ikuspegiari helduz, Aitorrek diseinua gauza desberdinekin eta artearekin lotzen du Diseinua artea da. Pasioa da, zerbait desberdina egiteko nahia, konbentzionalarekin kontrajarrita bakarra bihurtzeko nahia, normalean ezagutzen dugunetik ateratzen da. Bere sutez diseinuak harreman zuzena dauka gogobetetzearekin, edertasunarekin eta plazerarekin. Horregatik zentzumenentzako polita den artea bilatzea gisa definitzen du. Beste ezeren gainetik objektuen dimentsio estetikoa nabarmentzen du.
Eta horrek galdera bat egitera garamatza: Diseinua artea al da? Estetika al da soilik? Zer bereizten ditu diseinua eta artea?
Aitorrek ez dagoela gaizki diseinaturiko ezer ere esan digu, dena erlatiboa dela dio. Baina eguneroko gauzak ondo egiten saiatu behar dela nabarmentzen du. Johnena bezalakoa da, imajinatu. Azkenean esperantza kutsu bat ematen, nik uste dut posible dela. Honen ildotik, Bilbok artea auzo ezberdinetara eramatea gustatuko litzaiokeela gaineratu du. Euriak bustita baina zoriontsu agurtu genuen elkar, artea izkina guztietan zegoen hiri batean bizitzea zein polita izango zen imajinatuz.
Eskerrik asko Aitor diseinuari buruz duzun ikuspegia gurekin partekatzeagatik.
Topaketa hau diseinuzko bainujantzi bati buruzko iragarki baten ondorioz etorri da. Monika deituko diogun pertsona zoragarri batekin aurkitzen gara, sormenari eta diseinuari buruzko hausnarketa oso interesgarriz betea.
Monika bigarren eskuko gauzen eta ez botatzearen defendatzaile argia da. Oso kontzientziatuta dago, eta horregatik, diseinuko bainujantzi hau berriro saltzea bururatu zitzaion, bota beharrean.
Esan duenez, diseinu hitza “modu inkontzientean” erabili zuen bere iragarkian, bainujantzi hori “haurtxoen arropetan ohikoa ez den moduan eginda dagoela iruditzen zaiolako. Iritzia emateko edo desberdina, berezia, bakarra izateko asmoarekin egindako zerbait da “.
Bainujantziaren kasua ez bada ere, “eskuz eginda dagoenarekin, berezia denarekin eta kontuz eginda dagoenarekin” lotzen du diseinua.
Berarentzat, diseinua intentzioarekin zerbait egitearekin lotuta dago. “Asmo jakin batekin kaskamoztu naiz, asmo jakin batekin daramadan arropa daramat… Baina egia da amatxo bat bezala ikusita, baina asmo jakin batekin ere egiten dut… Hori diseinua da? Ez dakit ba. Baina nire bizitzan erabakiak kontzienteki hartzen ditut, asmo jakin batekin, neure bizitza diseinatzen dut, zentzu horretan eraikitzen dut “.
Argi du denak diseinua duela, dena pentsatuta dagoela.
Diseinua objektu jakin batean baino, asmoarekin pentsatzearekin lotzen du. Diseinua prozesu ikusezina balitz bezala, nola edo hala jardutera eta egotera garamatzana. Diseinatzea erabakiak hartzea da. Izan ere, diseinuaren adibide on edo txarretan pentsatzen duenean, ez datorkio zerbait zehatza, formala, baizik eta ukiezinarekin, sentsazioekin eta emozioekin oso lotuta dauden esperientziak.
Azkenean, diseinu ona bertatik bizi, esperimentatu eta baloratzen da.
Ondo pentsatutako denda baten gozamenaz hitz egiten digu, usain onarekin, argiarekin, musikarekin… ingurumena errespetatzen duten espazio kontzienteekin, plastikorik erabiltzen ez dutenekin eta pertsonak zoriontsu sentitzea bilatzen dutenekin, dena ondo zainduta dagoen tokian. Bere ustez, hori gutxiegi da gaur egungo lekuetan. Diseinuaren bidez pertsonak zaintzea izan liteke etorkizun hobe baterako oinarrietako bat. Zeintzuk lirateke besteak?
Eskerrik asko Monika gogoeta honetara eramateagatik.
Gaurko elkarrizketa objektu bitxi baten saltzaileari egin diogu. Diseinu hitzarekin iragarkiak bilatuz Wallapopen, artisau diseinuko dunbal maleta bat aurkitu genuen.
Deskribapenak dunbal bat maleta batekin fusionatzen zela zioen, bateria kit oso bat garraiatzeko instrumentu hau garraiatzeak sortzen dituen deserosotasun astun eta handiegirik gabe. Jakin-minak berehala hartu gintuen eta saltzaileari idatzi genion. Leonardo deituko diogu, XXI. mendeko asmatzailea delako, argi eta garbi.
Wallapopeko txataren bitartez, Leonardok bere denbora librean produktua diseinatzen duela esan digu. “Ideia motibatzaile bat bururatzen zait, eraiki egiten dut, baita erabili ere; izan ere, erabiltzeko motibazio hori gabe, ezingo nuke inoiz nire buruan imajinatzen dudana errealitatean garatu. Nire bateria osoa maleta barruan sartzen da”. Hain zen handia gure jakinmina non astebeteren buruan berarekin geratzea baino beste erremediorik ez genuen izan, gehiago kontatzeko.
Igogailuan Etxebarria parkera igotzen, bere historia kontatzen hasi zitzaigun. Bidaiaz eta abenturaz beteriko bizitza batean urte batzuk eman ondoren, Bilbora joatea erabaki zuen. “Behin etorri nintzen eta hemen bizitzea izan zen nire nahia segituan,nire eskuetan zegoen guztia egin nuen hemen amaitzeko”.
Ordutik, lan egiteaz gain, kaleko musikaria ere bada eta bere aisialdian dunbal maletak egiten ditu. “Ez dut dirurik behar, hau da… Lan ona daukat, soldata ona, baina asko gustatzen zait hauek egitea, fabrikatzea”. Internet bidez saltzen ditu, instrumentua ekitaldiren batera eraman edo kalean jo nahi duten beste bateria jotzaile batzuei “bizitza pixka bat erraztu” nahi dielako.
Bere ustez, diseinua ideiak bilatzean, pentsatzean, garatzean eta hobetzean oinarritzen da. Horregatik ari da etengabe bere diseinua garatzen. Gainera, berarentzat diseinatzea terapeutikoa da: “adimenari kasu handia egiten diozunean, asko pentsatzen ari zarenean… Atera egin behar da, askatu egin behar da. Horregatik, gauzatxo hauek asmatzeak asko laguntzen dit”. Bere ustez, diseinatzaile baten rola inguruneari zerbitzu bat ematea da, eta diseinua sormenean ere oinarritzen dela uste du; “errazagoa da pazientziarekin hartzea eta gauzak inbaditzea eta iristea uztea, iritsi behar dutenean”.
Leonardo konbentzituta dago denok ditugula ideiak eta horiek sortzeko gaitasuna, baina jendeak ez ditu inoiz garatzen. Aldiz, bere buruari galdetzen dio: zergatik ez egin? Zerk eragozten dizu?
Azkenik, bizitzari, zorionari eta askatasunari buruz ere hausnartzen dugu. “Denok egin behar dugu lan pixka bat adin batetik aurrera, apur bat galduta sentitzen zarenean, introspekzio-lana: zer gustatzen zitzaidan txikitan egitea?“. “Umeago sentitzeak ez du heldugabea izatea esan nahi. Zure bizitzako erantzukizunei kasu egitea da, eta, aldi berean, zoriontsu egiten zaituena egitea.
Diseinu-prozesuak lagundu al diezaguke Leonardok aipatzen digun gozamen sortzailearekin konektatzen?
Orduak emango genituen berarekin hizketan, baina elkarrizketarako denbora amaitu zen, eta hantxe utzi genuen, bistaz gozatzen. Agian berriro aurkituko dugu bateria jotzen Bilboko kaleren batean 😉
Gaur diseinuzko galtza batzuen saltzailearen istorioa dakarkizuegu. Albiako lorategietan gaude, zergatik saltzen zuen galdetzeko eta diseinuari buruz hitz egiteko. Alba deituko diogu.
Kontatu digunez, galtza horiek gustatu egin zitzaiolako erosi zituen, azoka txiki batean, bere etiketa baino askoz merkeago, eta, bere neurria ez zenez, arrebarentzat hartu zuen, baina ez zitzaion ondo geratzen, eta berriro jarri zituen salgai. Bere ustez, diseinua “galtza arrunt batzuen zerbitzu bera duen produktu bati arte pixka bat ematea da”. Esan duenez, galtza horiek maitasunez eginak daudela ikusten da, eta lan horrek balio erantsia ematen dio.
Aurrerago, “diseinugileek duten irudimena” falta zaiola kontatzen digu, diseinatzaile batek fantasia bat ematen diola, “bere irudimenaren estetika desberdin bat”, “gauzak desberdin ikustea”, berak asko baloratzen duen zerbait. Diseinua aldaketarekin ere lotzen du, “diseinatzaile batek aurrekoarekin hausten du.”
Albaren arabera, “orain hiri atseginagoak diseinatu behar dira, herritarrentzat errazagoak direnak. Bilbo gero eta atseginagoa bilakatzen ari da, kalean, parkeetan, espaloietan, gero eta jende gehiago dago, Jainkoari esker, autoak erditik kentzen ari dira eta oinezkoentzako kale gehiago egiten ari dira, terraza gehiagok irribarrea sorrarazten dizute, nahiz eta kexa-arazoak ulertzen ditudan, baina hiria, berez, atseginagoa da.” Kexa horiei buruz, gehitu du, “sare sozialetan sartzen zaren unean, begibistakoa dela jendea haserre dagoela, pandemiaren ondoren denok zoragarriak izango baikinen.”
Eta horrek geure buruari galdetzera garamatza: zer hiri egin dezakegu haserre dagoen jendearentzat? Bere ustez, “haserre dagoen jendeak ez du inoiz hiri irribarretsurik izango, denagatik haserre daudelako. Gaur euria egiten badu, bihar toldo berde bat jarri diotelako eta haiek gorria nahi zutelako, haserre daude guztiagatik. Hiri irribarretsu batez gozatzen dute trabaren bat aurkitu arte.” Albak beti defendatu duena desberdina izateko eskubidea da, “zu imajinatu ahal izateko eskubidea, hori niretzat hiri irribarretsua baita.”
Elkarrizketa amaituta, diseinuari eta haren balioei buruz hausnartzen du: “Diseinuak funtzionatu behar du, gustatu edo ez, erosoago izan edo ez, baina funtzionatu egin behar du”. Albaren ustez, “ekologismoa, animalista, haurrak dira lehenengo gauza, nire ustez, jendea bere lekuan mantentzen ari diren balioak dira, eta ez gara erotzen ari. Spidermanen esaldi bat dago, honelako zerbait: Ni naiz zure bizilagun ausarta eta atsegina, horrelako bizilagun bat behar dugu atari guztietan.”
Hiri irribarretsuei eta bizilagunei buruz hausnartzen geratzen gara. Eskerrik asko Alba zure irribarre eta ekarpenengatik!
